Danh mục

6 Dấu hiệu nhận biết ai có tư duy hợp để khởi nghiệp hoặc làm việc trong một công ty start-up (part 1)

By Linh Phạm on April 22nd 2020

Photo by Austin Chan on Unsplash

Trong chuỗi bài viết chia sẻ về con người và văn hoá startup, Linh sẽ chia sẻ sâu hơn về 6 giá trị văn hoá (6 Core Values) mà Linh đang muốn xây dựng lâu dài để thu hút những tài năng có cùng DNA với nhóm nòng cốt (Core Team) tại LOGIVAN. Một startup sẽ không đi từ 50 người tới 200 người cùng một lúc, nhưng sẽ từ từ đi từ 50 người tới 55 người rồi 55 tới 70 người, 70 tới 100 người.

Vậy nên sẽ không bao giờ có một meeting kiểu “OK hôm nay chúng ta có 50 thành viên, và tuần sau chúng ta có 200 người, hãy cùng suy nghĩ làm thế nào để 150 người mới có cùng văn hoá và giá trị cốt lõi với 50 người hôm nay”. Mọi thứ sẽ diễn ra từ từ chầm chậm, mỗi tuần thêm 1–2 bạn và không có ai sẽ suy nghĩ về việc làm thế nào để định hướng 1–2 bạn này phát triển các giá trị cốt lõi mà startup cần.

Và nếu không cẩn thận scale quá nhanh, văn hoá sẽ không scale kịp theo company size. Vì vậy các startups cần phải một là tuyển đúng người có tư duy startup và tiềm năng phát triển lâu dài. Hai là training cho họ hiểu về văn hoá, 6 Core Values cũng như Vision và Mission của startup. Ba là động viên khen thưởng các giá trị họ đang phát huy tốt, và cho họ những nhận xét constructive những giá trị họ đang làm chưa tốt.

Xuyên suốt chuỗi 6 bài viết này, Linh sẽ chia sẻ các dấu hiệu nhận biết được ai có những tư duy phù hợp để khởi nghiệp và hy vọng các startup founders có thể lựa chọn co-founders hay tuyển dụng nhân sự phù hợp cho startup của mình từ những bài học để đời mà Linh đã đúc kết trong 3 năm qua.

PART I: Tư duy growth mindset vs Tư duy fixed mindset

LOGIVAN’s Core Value #5: Continuous Learning

Đã chấp nhận làm startups, tức là phải chấp nhận là mình sẽ sai và fail, nhiều lần. Không ai biết trước được thị trường sẽ đón nhận sản phẩm của bạn như thế nào và ai sẽ là những khách hàng tiềm năng của bạn. Ngoài những yếu tố về thị trường thì còn vô vàn những tham số khác có thể khiến bạn chệch hướng, mất tập trung làm quá nhiều thứ cùng một lúc, run out of money trong khi business vẫn dậm chân tại chỗ, đặt niềm tin nhầm người, vân vân và mây mây. Startup hoạt động trong môi trường extreme uncertainty nên bắt buộc những người cùng tham gia trận chiến cần phải có khả năng tự bơi khi được thả vào một hồ đầy cá sấu. Nói nôm na vậy thôi chứ điều này có nghĩa là phải tự học hỏi những kỹ năng mới, phải tự tạo ra giá trị cho startup ở nhiều lĩnh vực và khi startup có tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ thì phải phát triển bản thân theo được cùng với scale mới của công ty, tránh bị tụt lại phía sau.

Image for post

Giáo sư Carol Dweck từ đại học Stanford nhận thấy trong nghiên cứu của bà một trong những niềm tin cơ bản nhất mà chúng ta luôn mang theo bên mình liên quan tới cách chúng ta xem xét và sống với thứ mà chúng ta xem là tính cách của chúng ta. Một “tư duy cố định” (fixed mindset) giả định rằng tính cách, trí thông minh và khả năng sáng tạo là những thứ chắc chắn ở trạng thái tĩnh mà chúng ta không thể thay đổi, và thành công là sự khẳng định trí thông minh được thừa hưởng; nỗ lực thành công và tránh thất bại bằng mọi giá trở thành cách duy trì cảm giác thông minh và có năng lực giỏi. Ngược lại, một “tư duy tăng trưởng” (growth mindset) thành công hơn qua thử thách và xem thất bại không phải là bằng chứng của sự không thông minh hay kém cỏi mà là bước đệm cổ vũ cho sự tăng trưởng và mở rộng những khả năng hiện có.

Carol Dweck explaining growth mindset and fixed mindset in this TED talk.

Rất dễ để nhận biết được ai đang bị bó buộc trong những định kiến lối mòn và sở hữu tư duy fixed mindset. Tư duy fixed thường phổ biến hơn với các chuyên gia (experts / specialists*) vì sau nhiều năm làm việc chuyên sâu trong lĩnh vực của họ, họ đã hình thành những cách suy nghĩ, cách giải quyết vấn đề khoanh vùng trong chuyên môn của họ. Rất thường xuyên, họ phủ nhận hoặc bác bỏ những tư duy theo chiều hướng mới mẻ, thinking inside the box rather than outside the box, và dần dần thiếu mất khả năng học và phát triển thêm kỹ năng trong và ngoài chuyên môn.

Dấu hiệu nhận biết người có fixed mindset:

  • Hay nói: “Tôi biết”, “Cách này không làm được vì XYZ”, “Tôi thấy công ty này làm XYZ thì mình nên copy theo y hệt”.
  • Không thử nghiệm những cách giải quyết vấn đề mới, mà viện cớ rằng: “Đây là cách làm tại công ty cũ”, “Đây là cách thị trường, các công ty khác đang làm”, “Chưa có ai làm cái này bao giờ nên nó sẽ không work” …
  • Bạn tặng cho họ một cuốn sách để đọc và họ không đọc.
  • Không tham gia các buổi training trong và ngoài chuyên môn của mình.
  • Không có thêm kỹ năng nào mới sau 1 năm làm việc. Không có bất cứ lời khen nào từ đồng nghiệp. Không được thăng tiến hay được đánh giá tốt.
  • Đồng nghiệp (peers, colleagues) nói là bảo thủ, không tiếp nhận idea hay feedback.
  • Không dám thử làm những cái trước đây chưa từng làm hoặc những cái ngoài cái họ biết họ giỏi, vì sợ fail, sợ người khác đánh giá mình kém.
  • Thấy khó khăn thì nản, mất động lực và dùng những trở ngại này để giải thích cho việc họ vẫn chần chừ dậm chân tại chỗ.

Tư duy growth mindset không bị giới hạn bởi độ tuổi, chuyên môn, hay giới tính. Tư duy growth mindset giúp bạn luôn challenge những kiến thức bạn đang có, rèn dũa kỹ năng còn đang kém, và open với những thử thách khó, những trải nghiệm, cách làm mới.

Dấu hiệu nhận biết người có growth mindset:

  • Không ngại nói “tôi không biết”.
  • Tích cực đăng ký tham gia những khoá học hay huấn luyện tại công ty hoặc bên ngoài.
Image for post
Photo by Hello I’m Nik on Unsplash
  • Đọc nhiều sách và kỷ luật về việc đọc sách thường xuyên.
  • Tiếp thu ý kiến và nhận xét của đồng nghiệp một cách cởi mở và không bảo thủ.
  • Nhìn nhận thành công của người khác là nguồn cảm hứng và tin rằng khi họ put in effort và hard work, thành công cũng nằm trong tầm tay của họ.
  • Tích cực tìm kiếm các cơ hội phát triển bản thân bằng cách nhận lead những dự án mới và khó.
  • Chấp nhận rủi ro trong những cách tư duy và cách làm đột phá và sáng tạo.
  • Nhìn nhận thử thách khó khăn là cơ hội học hỏi và cảm thấy motivated, inspired khi có những thử thách như vậy đến với mình.

Các dấu hiệu này đôi khi rất tinh tế, phải quan sát kỹ mới nhận ra được. Vì đôi khi, chính những người rất thông minh, và giỏi trong chuyên ngành của mình lại sở hữu tư duy cố định. Họ luôn muốn chứng tỏ khả năng của mình và tránh những thử thách hay những mảng họ nghĩ họ sẽ không làm tốt.

*Trong cuốn Range: Why Generalists Triumph in a Specialized World của David Epstein, tác giả nghiên cứu sâu về sự khác biệt giữa generalists và specialists, và tại sao generalists lại phát triển mạnh mẽ trong một thế giới ngày càng chuyên môn hóa. Ai có hứng thú thì có thể đọc thêm để tìm hiểu xu hướng phát triển bản thân của mình trong kỷ nguyên mới.

Chưa có bình luận nào

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *